Czy nauczycielka może prowadzić zajęcia logopedyczne w przedszkolu?

Tak, w zakresie profilaktyki. Prowadzisz ćwiczenia buzi, języka i oddechu oraz zabawy na głoski. Diagnozę i terapię wad wymowy zostawiasz logopedzie.

Ile powinny trwać ćwiczenia logopedyczne w przedszkolu?

Od 10 do 20 minut, dwa razy w tygodniu. Krótkie, regularne zajęcia dają lepszy efekt niż jedna długa sesja raz w miesiącu.

Jakie ćwiczenia oddechowe wybrać dla przedszkolaków?

Dmuchanie piórka, kulki z waty, baniek mydlanych i papierowych łódek. Dziecko wdycha nosem, a wydycha ustami, przez kilka powtórzeń z przerwami.

Kiedy odesłać dziecko do logopedy?

Gdy trzylatek nie mówi, mowa jest niezrozumiała dla otoczenia albo jąkanie trwa dłużej niż kilka miesięcy. Rodzice powinni wtedy umówić konsultację.

Scenariusz zajęć z elementami logopedycznymi w przedszkolu

Czym zajęcia logopedyczne różnią się od zwykłych zajęć

Nauczycielka przedszkola nie diagnozuje wad wymowy i nie zastępuje logopedy. Jej zadaniem jest profilaktyka: usprawnianie buzi, języka i oddechu oraz oswajanie dzieci z ćwiczeniami, które potem wykonują z logopedą. Dlatego scenariusz ma inną konstrukcję niż zajęcia o jesieni czy zwierzętach. Zamiast jednego tematu prowadzącego ma stały szkielet powtarzany co tydzień.

Regularność jest ważniejsza niż długość. Dziesięć minut dwa razy w tygodniu daje więcej niż godzina raz w miesiącu, bo mięśnie języka i warg uczą się przez powtarzanie.

Układ zajęć na 20 minut

Taki przebieg sprawdza się w grupach od trzech do sześciu lat. Poszczególne etapy skracasz albo wydłużasz, zależnie od wieku.

powitanie i krótka historyjka, która wprowadza bohatera zajęć, na przykład lwa albo żabę
rozgrzewka buzi, czyli uśmiech, dziubek, nadymanie policzków i cmokanie jak konik
ćwiczenia języka: język do nosa, do brody, spacer po podniebieniu, oblizywanie ust
ćwiczenia oddechowe, na przykład dmuchanie piórka, bańki mydlane i słomka w wodzie
zabawa na głoskę z obrazkami, w której dzieci powtarzają słowa w rytmie
wyciszenie i krótkie podsumowanie, co dziś ćwiczyliśmy

Zabawy ćwiczące oddech

Płytki oddech to częsty powód słabej wymowy i szybkiego męczenia się przy mówieniu. Dobre zabawy są proste: dmuchanie na kulkę z waty po stole, wyścig papierowych łódek w misce, zdmuchiwanie świeczki z papieru i puszczanie baniek. Dzieci powinny wdychać nosem, a wydychać powoli ustami.

Przy młodszych grupach unikaj długich serii. Trzy do czterech powtórzeń wystarczy, a potem przerwa. Dzieci z zakatarem dostają ćwiczenia w spokojniejszej wersji, bez mocnego dmuchania.

Ćwiczenia języka i warg w formie opowieści

Dziecko trzylatka nie wykona polecenia "unieś czubek języka do góry", ale chętnie zagra w opowieści o lwie, który otwiera paszczę, oblizuje wąsy i szuka mięsa. Scenariusz zamienia każde ćwiczenie w obraz: konik stuka kopytami, kotek pije mleko, malarz maluje sufit językiem.

Nauczycielka pokazuje ruch przed lustrem, a dzieci powtarzają. Lusterka w małych grupach pomagają dzieciom zobaczyć, co robi ich język. Przy sześciolatkach można dodać zadanie w parach, w którym jedno dziecko ocenia, czy drugie wykonało ruch poprawnie.

Zabawa na głoskę

Kiedy ćwiczysz konkretną głoskę, wybieraj ją tak, jak wynika z wieku. Głoski p, b, m, t, d, k, g i samogłoski większość dzieci opanowuje wcześnie. Głoski sz, ż, cz, dż pojawiają się około piątego roku życia, a r bywa trudne nawet do siódmego. Nie wymagaj więc od czterolatka poprawnego r.

Obrazki z wyrazami w nagłosie, śródgłosie i wygłosie układasz na dywanie, a dzieci wybierają i nazywają. Jeśli widzisz, że ktoś ma stałą trudność, zapisz to w obserwacji i porozmawiaj z rodzicem. Gotowe pomoce z obrazkami pod konkretną głoskę znajdziesz w serwisie z kartami pracy logopedycznymi pod głoskę dziecka, które drukujesz do ćwiczeń przy dywanie.

Jak wpisać zajęcia w dokumentację

Cele operacyjne zapisujesz w języku obserwowalnych zachowań. Dziecko wykonuje pięć ćwiczeń buzi według wzoru. Dziecko dmucha tak, by przesunąć piórko o pół metra. Dziecko powtarza zestaw trzech wyrazów z daną głoską. Do ewaluacji wystarczą trzy pytania: kto pracował chętnie, kto potrzebował pomocy, co zmienić następnym razem.

Dzięki temu zajęcia pasują do dokumentacji i do hospitacji. Przy hospitacji warto mieć też wzór całego dokumentu, który opisuje wpis o scenariuszu zajęć hospitowanych.

Dla jakiego wieku jaki poziom

Trzylatki robią krótkie, naśladowcze ćwiczenia i dużo się bawią dźwiękami zwierząt. Czterolatki dodają proste rymy i powtarzanie wyrazów. Pięciolatki pracują z obrazkami i układają wyrazy w zdania. Sześciolatki ćwiczą szybsze tempo, powtarzanie trudniejszych połączeń głosek i uważne słuchanie, czy kolega wymówił wyraz poprawnie.

Kiedy skierować dziecko do logopedy

Zajęcia grupowe nie rozwiązują problemu, jeśli dziecko ma poważne zaburzenie. Sygnały alarmowe to brak mowy w wieku trzech lat, bardzo niewyraźna mowa rozumiana tylko przez rodziców, jąkanie trwające dłużej niż kilka miesięcy albo ciągłe oddychanie otwartymi ustami. W takiej sytuacji powiedz rodzicom spokojnie, co zauważyłaś, i zaproponuj konsultację. Pomoże im wyszukiwarka logopedów w mieście, bo mają kilka opcji do porównania.

Scenariusz w minutę w Bajkowej

Wybierasz wiek grupy i temat zajęć, a Bajkowa układa scenariusz z celami, rozgrzewką buzi, ćwiczeniami oddechu i zabawą na głoskę. Dołączasz kartę pracy w formacie A4 i wydrukowany dokument gotowy do segregatora. Dla starszych grup pomoże też scenariusz zajęć o emocjach, który wykorzystuje rozmowę i mimikę. Demo na górze strony działa bez zakładania konta, a pełną wersję włączysz w cenniku.